هیستروسکوپی یکی از روشهای پیشرفته و کمتهاجمی در حوزه زنان و زایمان است که به کمک آن میتوان داخل رحم را مشاهده، بررسی و در صورت نیاز درمانهای لازم را انجام داد. این روش با استفاده از وسیلهای به نام هیستروسکوپ (یک لوله باریک مجهز به دوربین و منبع نور) صورت میگیرد و امکان بررسی دقیق حفره رحم بدون نیاز به جراحی باز را فراهم میکند.
انواع هیستروسکوپی و تفاوت آنها
هیستروسکوپی میتواند دو نوع اصلی داشته باشد: هیستروسکوپی تشخیصی و هیستروسکوپی درمانی. هر کدام از این دو روش کاربردها، اهداف و شرایط خاص خود را دارند که در ادامه به طور کامل بررسی میکنیم.
هیستروسکوپی تشخیصی چیست؟
هیستروسکوپی تشخیصی روشی است که برای بررسی داخل رحم و تشخیص مشکلات احتمالی استفاده میشود. در این روش، پزشک تنها رحم را مشاهده کرده و هیچ اقدامی برای برداشتن یا اصلاح ضایعات انجام نمیدهد.
کاربردهای هیستروسکوپی تشخیصی
- بررسی علت خونریزیهای غیرطبیعی رحم
- بررسی ناباروری یا سقط مکرر
- ارزیابی وجود پولیپ، فیبروم یا چسبندگی داخل رحم
- بررسی ناهنجاریهای مادرزادی رحم (مانند رحم دوشاخ یا سپتوم)
- بررسی آندومتر قبل از روشهای کمکباروری مثل IVF
ویژگیهای هیستروسکوپی تشخیصی
- معمولاً کوتاه و کمتر از ۳۰ دقیقه زمان میبرد
- نیاز به بیهوشی عمومی ندارد و اغلب با بیحسی یا حتی بدون دارو انجام میشود
- تهاجم کمی دارد و بیمار معمولاً همان روز مرخص میشود
- بیشتر جنبه ارزیابی و شناسایی مشکل دارد
هیستروسکوپی قبل از انجام انتقال جنین
هیستروسکوپی درمانی چیست؟
هیستروسکوپی درمانی مرحلهای پیشرفتهتر است که در آن، علاوه بر مشاهده، پزشک میتواند ضایعات یا مشکلات موجود در رحم را برطرف کند. در این روش، ابزارهای ظریف جراحی از طریق هیستروسکوپ وارد رحم میشوند و اقدامات درمانی انجام میگیرد.
کاربردهای هیستروسکوپی درمانی
- برداشتن پولیپهای رحم
- خارج کردن فیبرومهای کوچک داخل رحمی
- برطرف کردن چسبندگیهای داخل رحم (سندروم آشرمن)
- اصلاح ناهنجاریهای مادرزادی رحم مانند سپتوم رحمی
- خارج کردن جسم خارجی (مثل IUD باقیمانده)
ویژگیهای هیستروسکوپی درمانی
- مدت زمان بیشتری نسبت به نوع تشخیصی دارد (معمولاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه)
- اغلب تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی انجام میشود
- میتواند مستقیماً مشکل رحم را درمان کند
- ممکن است نیاز به دوره کوتاه نقاهت داشته باشد
- نقش مهمی در بهبود شانس باروری و کاهش علائم بیمار دارد
تفاوتهای اصلی هیستروسکوپی تشخیصی و درمانی
- هدف:
- تشخیصی برای بررسی و شناسایی مشکل است.
- درمانی برای برطرف کردن مشکل شناساییشده به کار میرود.
- مدت زمان:
- تشخیصی کوتاهتر است.
- درمانی زمان بیشتری نیاز دارد.
- بیهوشی:
- تشخیصی معمولاً بدون بیهوشی یا با بیحسی انجام میشود.
- درمانی بیشتر مواقع نیاز به بیهوشی یا بیحسی نخاعی دارد.
- اقدام عملی:
- تشخیصی فقط مشاهده است.
- درمانی شامل اقدام جراحی ظریف در رحم است.
- میزان تهاجم:
- تشخیصی کمتهاجمیتر است.
- درمانی به دلیل ورود ابزار جراحی، کمی تهاجمیتر محسوب میشود.
مزایای هیستروسکوپی نسبت به روشهای قدیمیتر
چه در نوع تشخیصی و چه درمانی، هیستروسکوپی مزایای زیادی دارد از جمله:
- بدون نیاز به برش جراحی و بخیه
- دوره نقاهت کوتاهتر
- دقت بالاتر در بررسی مشکلات رحم
- کاهش خطر عوارض نسبت به جراحی باز
- امکان تشخیص و درمان همزمان برخی بیماریها
سوالات متداول درباره هیستروسکوپی تشخیصی و درمانی
- آیا هیستروسکوپی دردناک است؟
در نوع تشخیصی معمولاً فقط کمی احساس فشار یا گرفتگی وجود دارد. در نوع درمانی با بیهوشی یا بیحسی انجام میشود، بنابراین بیمار در حین عمل دردی حس نمیکند. - چه زمانی پزشک هیستروسکوپی درمانی را پیشنهاد میدهد؟
زمانی که در هیستروسکوپی تشخیصی یا سایر روشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی، وجود ضایعهای مثل پولیپ، فیبروم یا چسبندگی داخل رحم مشخص شود. - آیا هیستروسکوپی روی باروری تاثیر دارد؟
بله، بهویژه نوع درمانی میتواند مشکلاتی که مانع بارداری میشوند (مثل سپتوم، چسبندگی یا پولیپ) را برطرف کند و شانس باروری را افزایش دهد. - مدت زمان بهبودی بعد از هیستروسکوپی چقدر است؟
در نوع تشخیصی معمولاً فرد همان روز به زندگی عادی بازمیگردد. در نوع درمانی ممکن است ۲ تا ۳ روز نیاز به استراحت نسبی باشد.