کیست تخمدان یکی از شایعترین مشکلات در میان زنان در سنین باروری است. این کیستها معمولاً به صورت کیسههایی پر از مایع در داخل یا روی سطح تخمدان ظاهر میشوند. بسیاری از کیستها خوشخیم هستند و بدون درمان خاصی از بین میروند اما برخی از آنها میتوانند با مشکلاتی مانند ناباروری همراه باشند. در این مقاله بررسی میکنیم که آیا کیست تخمدان میتواند باعث ناباروری شود یا خیر و چه نوع کیستهایی بیشتر در این زمینه تاثیرگذار هستند.
بیشتر بخوانید : درمان ناباروری
همه کیستها باعث ناباروری نمیشوند!
بسیاری از کیستهای تخمدان بهصورت کیستهای عملکردی در طول چرخه قاعدگی ایجاد میشوند و بعد از چند هفته بدون نیاز به درمان از بین میروند. این نوع کیستها معمولاً خطری برای باروری ندارند. مشکل زمانی ایجاد میشود که کیستها پایدار بمانند یا از نوع پیچیده باشند، زیرا میتوانند مانع تخمکگذاری یا آسیب به بافت تخمدان شوند.
کیستهایی که میتوانند باعث ناباروری شوند؟
۱. کیست آندومتریوما
آندومتریوما یا کیست شکلاتی ناشی از بیماری آندومتریوز است. در این بیماری، بافتی مشابه پوشش داخلی رحم در تخمدان رشد کرده و کیستهای پر از خون ایجاد میکند. این کیستها با التهاب و چسبندگی در لگن میتوانند کیفیت تخمک را کاهش داده و احتمال بارداری طبیعی را کم کنند.
۲. کیستهای ناشی از سندرم تخمدان پلیکیستیک
سندرم تخمدان پلیکیستیک یا PCOS یکی از مهمترین دلایل ناباروری ناشی از کیست تخمدان است. در این وضعیت، تخمدانها فولیکولهای زیادی دارند که نمیتوانند به تخمک بالغ تبدیل شوند. اختلال در تخمکگذاری و بینظمی قاعدگی از جمله دلایل اصلی ناباروری در مبتلایان به این سندرم است.
۳. کیستهای ماندگار عملکردی
در برخی موارد کیستهایی که به طور طبیعی در روند قاعدگی تشکیل میشوند ممکن است ماندگار شوند و در عملکرد طبیعی تخمدان اختلال ایجاد کنند. این وضعیت در زنانی که اختلالات هورمونی دارند بیشتر دیده میشود و میتواند باعث بینظمی تخمکگذاری شود.
۴. کیستهای بزرگ یا پیچیده
برخی کیستها مانند کیست درموئید یا کیستهای پیچیده دیگر ممکن است به دلیل اندازه یا ساختارشان عملکرد تخمدان را مختل کنند. این کیستها در صورت بزرگ بودن ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند که در برخی موارد منجر به آسیب بخشی از تخمدان میشود و در نتیجه میتواند روی قدرت باروری اثر بگذارد.
علائم هشداردهنده کیست تخمدان
علائم کیست تخمدان همیشه واضح نیست اما برخی نشانهها میتوانند هشداردهنده باشند. از جمله: درد مزمن لگنی، بینظمی قاعدگی، احساس سنگینی در پایین شکم، خونریزی غیرطبیعی و مشکلات بارداری. مشاهده این علائم بهخصوص در زنانی که قصد بارداری دارند باید جدی گرفته شود و نیاز به بررسی توسط متخصص زنان دارد.
- دردهای مزمن لگنی
- خونریزیهای نامنظم
- احساس فشار یا سنگینی در پایین شکم
- بینظمی در چرخه قاعدگی
- مشکلات در بارداری
تشخیص و درمان
تشخیص کیست تخمدان معمولاً با سونوگرافی واژینال انجام میشود. بسته به نوع کیست، اندازه و علائم همراه، درمان متفاوت است. در موارد ساده ممکن است فقط نیاز به پیگیری باشد ولی در کیستهای تاثیرگذار بر باروری درمان شامل موارد زیر است:
- داروهای تنظیمکننده هورمون
- تغییر سبک زندگی مخصوصاً در PCOS
- جراحی لاپاراسکوپی در موارد خاص
جمعبندی
اگرچه وجود کیست تخمدان همیشه به معنای ناباروری نیست اما برخی انواع خاص آن میتوانند تأثیر منفی بر باروری داشته باشند. تشخیص زودهنگام، پیگیری منظم و مراجعه به پزشک متخصص زنان میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت باروری زنان داشته باشد.
سوالات متداول :
خیر. بیشتر کیستهای تخمدان عملکردی و موقت هستند و تأثیری بر باروری ندارند. تنها برخی کیستها مانند آندومتریوما و کیستهای ناشی از PCOS میتوانند روند تخمکگذاری را مختل کرده و باعث ناباروری شوند.
شایعترین نوع کیست تخمدان که منجر به ناباروری میشود، کیستهای ناشی از سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) است. این بیماری با اختلال در تخمکگذاری و بینظمی قاعدگی همراه است.
بله. درمان کیست تخمدان بسته به نوع و اندازه آن متفاوت است و میتواند شامل داروهای هورمونی، تغییر سبک زندگی و در برخی موارد جراحی لاپاراسکوپی باشد.
در صورت تجربه دردهای مزمن لگنی، بینظمی قاعدگی، مشکلات بارداری یا خونریزیهای غیرطبیعی، بهتر است سریعتر به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید.