بسیاری از خانمها وقتی پزشک انجام هیستروسکوپی را توصیه میکند اولین پرسشی که در ذهنشان شکل میگیرد این است که آیا هیستروسکوپی درد دارد؟ پاسخ به این سؤال بستگی به نوع هیستروسکوپی، شرایط بیمار، مهارت پزشک و روش بیحسی یا بیهوشی دارد. در این مقاله به صورت جامع و علمی به بررسی موضوع درد در هیستروسکوپی میپردازیم تا ابهامات شما برطرف شود.
میزان درد هیستروسکوپی به چه عواملی بستگی دارد؟
تجربه هر فرد در مورد درد متفاوت است و عوامل متعددی میتوانند بر شدت آن اثر بگذارند:
- نوع هیستروسکوپی: همانطور که توضیح داده شد نوع درمانی تهاجمیتر است و نیاز به بیهوشی دارد، در حالی که نوع تشخیصی درد کمتری دارد.
- روش بیحسی یا بیهوشی: استفاده از بیحسی موضعی یا بیهوشی عمومی میتواند میزان درد را به طور چشمگیری کاهش دهد.
- مهارت و تجربه پزشک: پزشکانی که تجربه بیشتری در انجام هیستروسکوپی دارند، میتوانند با ظرافت بیشتر کار کنند و ناراحتی بیمار را کاهش دهند.
- وضعیت جسمانی بیمار: عواملی مثل وجود عفونت، خشکی واژن، یا تنگی دهانه رحم میتواند میزان درد را افزایش دهد.
- آستانه تحمل درد فرد: برخی افراد نسبت به درد حساستر هستند و ممکن است حتی احساس فشار جزئی را به صورت درد تجربه کنند.
تفاوت هیستروسکوپی تشخیصی و درمانی از نظر درد
برای پاسخ دقیقتر به پرسش «آیا هیستروسکوپی درد دارد؟» باید به تفاوت میان دو نوع اصلی آن توجه کنیم:
هیستروسکوپی تشخیصی
در این روش پزشک تنها داخل رحم را مشاهده میکند و اقدام درمانی خاصی انجام نمیدهد. مدت زمان آن معمولاً کمتر از ۲۰ دقیقه است و بسیاری از بیماران تنها کمی احساس فشار یا گرفتگی شبیه درد قاعدگی دارند. در بیشتر موارد نیازی به بیهوشی عمومی وجود ندارد و گاهی حتی بدون بیحسی نیز انجام میشود. بنابراین در نوع تشخیصی، درد خفیف و گذرا است و اغلب بیماران پس از پایان کار به راحتی میتوانند فعالیتهای روزانه خود را ادامه دهند.
هیستروسکوپی درمانی
این روش زمانی انجام میشود که پزشک قصد دارد پولیپ، فیبروم یا چسبندگی داخل رحم را برطرف کند یا اصلاح ساختاری رحم را انجام دهد. به دلیل اینکه ابزارهای جراحی ظریف از طریق هیستروسکوپ وارد رحم میشوند، احتمال احساس درد بیشتر است. به همین دلیل اغلب هیستروسکوپی درمانی تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی انجام میشود. در این حالت بیمار در طول عمل هیچ دردی حس نمیکند و تنها ممکن است پس از به هوش آمدن کمی احساس گرفتگی یا درد خفیف شبیه قاعدگی داشته باشد.
بیشتر بخوانید : تفاوت هیستروسکوپی تشخیصی و هیستروسکوپی درمانی
درد حین انجام هیستروسکوپی چگونه است؟
بیماران اغلب درد هیستروسکوپی تشخیصی را شبیه گرفتگیهای دوران قاعدگی توصیف میکنند. این درد معمولاً هنگام عبور هیستروسکوپ از دهانه رحم یا هنگام پر شدن رحم با مایع مخصوص برای دید بهتر ایجاد میشود. شدت آن از خفیف تا متوسط متغیر است و معمولاً پس از پایان کار به سرعت کاهش مییابد. در نوع درمانی به دلیل استفاده از بیهوشی، بیمار در حین عمل هیچ دردی احساس نمیکند.
درد بعد از هیستروسکوپی
پس از اتمام هیستروسکوپی ممکن است بیمار علائمی مانند موارد زیر را تجربه کند:
- درد یا گرفتگی خفیف در ناحیه شکم شبیه درد پریود
- خونریزی یا لکهبینی خفیف به مدت ۲ تا ۳ روز
- کمی احساس خستگی یا ضعف
این علائم معمولاً طبیعی هستند و با مسکنهای ساده مانند ایبوپروفن یا استامینوفن قابل کنترلاند. بیشتر بیماران میتوانند همان روز یا یک روز بعد به زندگی عادی خود بازگردند. در صورتی که درد شدید، خونریزی زیاد یا علائم غیرمعمول ایجاد شود، باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد.
راهکارهای کاهش درد هیستروسکوپی
برای اینکه تجربه بیمار از این روش راحتتر باشد، میتوان اقداماتی انجام داد از جمله:
- استفاده از داروهای مسکن ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از عمل با تجویز پزشک
- انجام هیستروسکوپی در زمان مناسب چرخه قاعدگی (معمولاً پس از پایان پریود)
- استفاده از بیحسی موضعی در دهانه رحم در موارد لازم
- آرامش بیمار و کاهش استرس پیش از عمل با توضیحات کافی از سوی پزشک
- انتخاب پزشک متخصص و باتجربه در انجام این روش
آیا همه افراد درد یکسانی تجربه میکنند؟
خیر. همانطور که بیان شد عوامل فردی نقش زیادی دارند. برخی خانمها پس از هیستروسکوپی تشخیصی اظهار میکنند هیچ دردی احساس نکردهاند، در حالی که برخی دیگر از گرفتگی و ناراحتی متوسط صحبت میکنند. در نوع درمانی نیز چون تحت بیهوشی انجام میشود، اغلب بیماران تنها پس از بیدار شدن درد خفیفی مشابه دوران قاعدگی حس میکنند.
مزایای هیستروسکوپی در برابر نگرانی از درد
گرچه نگرانی از درد وجود دارد، اما نباید فراموش کرد که هیستروسکوپی مزایای بسیاری دارد:
- تشخیص دقیق مشکلات داخل رحم بدون نیاز به جراحی باز
- امکان درمان همزمان برخی ضایعات در همان جلسه
- کاهش عوارض و مدت نقاهت نسبت به روشهای سنتی
- افزایش شانس باروری در بسیاری از زنان با اصلاح مشکلات رحمی
بنابراین حتی اگر کمی درد وجود داشته باشد، مزایای آن بسیار بیشتر است.
چه زمانی باید نگران درد پس از هیستروسکوپی باشیم؟
در بیشتر موارد درد بعد از هیستروسکوپی خفیف و گذرا است. اما اگر یکی از علائم زیر ایجاد شد باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود:
- درد شدید و غیرقابل تحمل که با مسکن کنترل نشود
- خونریزی شدید یا دفع لختههای بزرگ
- تب و لرز
- ترشحات بدبو از واژن
این علائم میتواند نشانه عفونت یا عارضهای غیرمعمول باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.
سوالات متداول درباره درد هیستروسکوپی
- آیا هیستروسکوپی بدون بیهوشی دردناک است؟
در نوع تشخیصی معمولاً بدون بیهوشی انجام میشود و درد آن خفیف و شبیه گرفتگی قاعدگی است. در نوع درمانی بیشتر از بیهوشی استفاده میشود و بیمار در حین عمل دردی ندارد. - آیا میتوان قبل از هیستروسکوپی مسکن مصرف کرد؟
بله، پزشک ممکن است مصرف داروهای مسکن مانند ایبوپروفن را قبل از عمل توصیه کند تا درد و گرفتگی کاهش یابد. - چند روز بعد از هیستروسکوپی درد وجود دارد؟
معمولاً درد و گرفتگی یک تا دو روز طول میکشد و پس از آن برطرف میشود. لکهبینی هم ممکن است چند روز ادامه داشته باشد. - آیا انجام هیستروسکوپی روی باروری تأثیر دارد؟
در بسیاری از موارد بله. هیستروسکوپی درمانی با رفع پولیپ، فیبروم یا چسبندگی میتواند شانس باروری را افزایش دهد. - چگونه میتوان استرس و نگرانی از درد هیستروسکوپی را کاهش داد؟
آگاهی از روند عمل، مشورت با پزشک متخصص، و استفاده از روشهای آرامسازی پیش از عمل میتواند استرس بیمار را کم کند.